İşitme Testi (Odyometri) Nedir?
İşitme testi, bireyin işitme duyusunu değerlendirmek ve olası işitme kaybı derecesini belirlemek için yapılan bir testtir. Odyolog veya odyometristler tarafından yapılan bu test, İşitme kaybının varlığını, varsa türünü ve derecesini belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Test sırasında kişiye kulaklıklar aracılığıyla farklı şiddet ve frekanslarda sesler gönderilir ve hangi sesleri duyabildiği kaydedilir.
İşitme testi (Odyometri), işitme kaybı olan bireylerde, mesleki işitme taramalarında ve yenidoğan işitme testlerinde yaygın olarak kullanılan güvenilir bir test bataryasıdır.
İşitme Testi (Odyometri) Neden Yapılır?
İşitme testi, bireyin işitme kapasitesini değerlendirmek amacıyla uygulanan bir test bataryasıdır. Başlıca yapılma nedenleri şunlardır:
İşitme kaybının teşhisi ve değerlendirilmesi: İşitme testi, bireyde bulunan işitme kaybının varlığını doğrulamak için kullanılmaktadır. Birey, işitme kaybı yaşadığının farkına varmasa bile, bu test bataryası sayesinde işitme kaybı tespit edilebilmektedir.
İşitme kaybının tipinin belirlenmesi: İşitme testi, işitme kaybının dış kulak yolu ve kulak zarı kaynaklı iletim tipi işitme kaybı mı, iç kulak ve işitme sinirinden kaynaklı sensörinöral tip işitme kaybı mı veya hem iletim yolunda hem de iç kulakta (koklea) kaynaklanan mikst tip işitme kaybı ayırt edilmesine yardımcı olur. Bunu belirlemek uygun tedavi yaklaşımı için önemlidir.
İşitme kaybının derecesinin belirlenmesi: Bu test, işitme kaybının derecesinin hafif, orta, ileri veya çok ileri seviyelerde olup olmadığı hakkında bilgi vermektedir. Bu derecelendirme, işitme kaybının seviyesine göre uygun tedavi ve yöntem planlamasını gerektirmektedir.
İşitme cihazı uyarlaması: İşitme cihazı, işitme kaybı şikayeti yaşayan hastalarda kullanılan tedavi yöntemlerinden birisidir. İşitme testi, işitme cihazının doğru ayarlanması ve bireye özgü şekilde programlanması için önemli bir ölçüttür.
- Cerrahi değerlendirme: İşitme testi, işitme kaybının bir cerrahi müdahale gerektirip gerektirmediğini tespit etmek için önemlidir. Özellikle orta kulak patolojilerinde otitis media, kulak zarı delinmesi, otoskleroz, cerrahi seçenekleri uygun olup olmadığını belirlemek için İşitme testi yapılabilmektedir.
- Tedavi ve yöntem planlamasının yapılması: İşitme testi sonuçları, kişinin işitme kaybı durumuna dayanarak bir tedavi planlaması yapılmasını gerektirebilir. Bu plan, işitme kaybından oluşan etkiyi azaltmaya ve kişinin yaşam kalitesini olumlu yönde arttırmaya yöneliktir.
- İşitme sağlığı takibi: İşitme Testi, işitme kaybının zaman içerisinde artış gösterip göstermediğini incelemek için kullanılabilir.
- Kulak çınlaması (Tinnitus) veya Vertigo (Baş dönmesi) gibi şikayetlerin araştırılması: Kulak çınlaması, vertigo gibi subjektif şikayetlerin doğrulanması açısından işitme testi kullanılabilir.
- İşitme Cihazı veya Koklear İmplant kullanımına karar vermek: Kişinin işitme kaybı seviyesi ve tipine göre değerlendirme yapılarak işitme cihazı veya koklear implant kullanımına karar verilebilir.
İşitme Testi (Odyometri) Nasıl Yapılır?
İşitme testi, odyolog veya odyometristler tarafından uygulanan bir test bataryasıdır. İşte işitme testinin nasıl yapıldığına dair yol haritası:
- Test öncesi hazırlık: Kişiye test yapılmadan, önce testin nasıl yapılacağı hakkında bilgi verilir. Kişiden tıbbi öyküsü ve mevcut işitme sorunları hakkında bilgi alınır.
- Test odası aşaması: Test, gürültüsüz akustik yalıtımlı bir odada yapılır.
- Kulaklıkların takılması: Hastaya testin nasıl yapılacağı bilgisi verildikten sonra, seslerin iletiminin sağlanacağı kulaklık takılır.
- Saf Ses Odyometri
- Konuşma Odyometrisi
- Test sonuçlarının değerlendirilmesi
Kişiye kulaklıklar takıldıktan sonra her iki kulakta da farklı şiddetle ve farklı frekanslarda sesler gönderilerek işitme seviyesi ölçülür. İşitme testi ortalama 15 ila 30 dakika arasında sürebilir. Test sonrasında çıkan grafik (odyogram) incelenerek tespit yapılır. Sonuca göre, cerrahi müdahale, medikal tedavi veya işitme cihazı gibi seçenekler değerlendirilebilir.
İşitme Testi Türleri Nelerdir?
İşitme testi, işitme sisteminin hangi kısmında problem olduğunu bulmak amacıyla farklı kategorilere ayrılır. İşte en yaygın odyometri test türleri:
- Saf Ses Odyometrisi
- Konuşma Odyometrisi
- Oyun Odyometrisi
- Timpanometri (Orta Kulak Basınç Testi)
- Akustik Refleks Testi
- Otoakustik Emisyon (OAE)
- İşitsel Uyarılmış Beyin Sapı Potansiyeli (ABR/BERA)
- Yenidoğan İşitme Testleri
Saf Ses Odyometrisi
İşitme kaybının derecesini belirlemek için kullanılan en yaygın test bataryasıdır. Hava yolu ölçümde, kulaklık aracılığıyla farklı frekanslarda (ince ve kalın) sesler verilerek işitme kaybının derecesi belirlenir. Kemik yolu ölçümde ise mastoid kemiğe kemik vibratör yerleştirilmektedir. Kemik yolu ölçümüyle birlikte işitme kaybının tipi belirlenmektedir. Kişi sesi duyduğunda butona basarak tepki verir. Bu test ile işitme kaybının olup olmadığı ve hangi frekansta kayıp olduğu belirlenir.
Konuşma Odyometrisi
İşitme kaybıyla birlikte seyreden konuşmayı anlamada güçlük, en büyük sorun yaratan işitme problemlerinden birisidir. Bu sebeple saf ses odyometri testi yapıldıktan sonra hastanın konuşmaları anladığı en düşük seviye ve konuşmayı ayırt etme skoru testleri yapılmalıdır. Konuşma testleri esnasında okunan tek heceli ve üç heceli kelimeleri hastanın tekrarlaması istenir. Konuşma testleri hastanın işitme cihazından alabileceği yarar konusunda da yol göstericidir.
Oyun Odyometrisi
2-5 yaş arasında bulunan çocukların, işitme durumunu tespit etmek amacıyla çeşitli oyun ve aktiviteler yapılmaktadır. Bu testler ile birlikte çocuğun işitme kaybını belirlemede yardımcı olmaktadır.
Timpanometri
Timpanometri testi, kişinin kulağına prob yerleştirilmesi ve kulağa basınç verilerek yapılan kısa süreli bir testtir. Orta kulak yapılarının fonksiyonları, orta kulakta sıvı bulunması ve kulak zarının hareketliliği hakkında bilgi vermektedir.
Akustik Refleks Testi
Bu test, kulağa prob yerleştirilip ses göndererek orta kulakta bulunan stapes kasının verdiği cevaba göre beyin sapına kadar giden işitsel yolların değerlendirilmesinde kullanılmaktadır.
Yapılan diğer odyolojik testlerle değerlendirilerek işitme kaybının neden olduğu yerin tespit edilmesinde kullanılmaktadır.
Otoakustik Emisyon (OAE)
Yenidoğan bebeklerde ve küçük çocuklarda kullanılan test bataryasıdır. İç kulakta bulunan dış tüy hücrelerinin sesi nasıl ilettiği ölçülmektedir.
ABR testi
ABR veya BERA testi, iç kulaktan beyin sapına kadar giden işitsel yolların hakkında bilgi olmamızı sağlayan test bataryasıdır. Sessiz bir ortamda uyku halinde veya hareketsiz halde uygulanan bir testtir. Belirli yerlere elektrodlar yerleştirilip, işitsel uyaranlar gönderilerek beyin sapı yanıtları kaydedilmektedir.
Bebeklerde, diğer testlerden doğru sonuç alınamayan hastalarda ve bazı hastalıkların ayırıcı tanısında kullanılmaktadır. Saf ses odyometrisi ve konuşma odyometrisi aktif hasta katılımı gerektirirken, ABR testi bebeklerde uyku halinde yapılmaktadır.
Yenidoğan İşitme Testleri
Yenidoğan işitme taraması, doğumdan sonraki ilk 24 ila 72 saat içinde yapılmalıdır. İlk test, bebeklerin işitme fonksiyonlarını erken dönemde objektif olarak değerlendirmeyi sağlar.
Bu test, tarama ABR ve tarama emisyon (TEOAE) testleri olarak ikiye ayrılmaktadır.
Bebek uyku halindeyken kulağına yerleştirilen prob ile kulağa ses gönderilerek yapılmaktadır. Tarama testleri; kısa süreli, hasta katılımı gerektirmeyen, basit bir ölçüm bataryasıdır.
Bebek uyurken kulağına yerleştirilen araç ile iç kulağa ses dalgaları gönderilmektedir. Bu ölçümle iç kulakta bulunan işitme sinirlerinin bu ses verdiği tepki ölçülmektedir.
Bu yöntem, kapsamlı bir odyometri testi kadar işitme kaybının tipi ve derecesi hakkında bilgi vermese de işitme kaybının olup olmadığını anlamak için faydalı bir yöntemdir.
